आता तो रुतबा नाही, तो दरारा नाही…” बारामतीच्या आवाजाची पोकळी - डॉ. प्रकाश पांढरमिसे.

आता तो रुतबा नाही, तो दरारा नाही…” बारामतीच्या आवाजाची पोकळी - डॉ. प्रकाश पांढरमिसे.

         

Zee  महाराष्ट्र न्यूज. (महेश गडदे)

इंदापूर.ता.०४: “आता तो रुतबा नाही, तो दरारा नाही, तो बारामतीचा आवाज नाही; राजकारणात कित्येक येथील नेते आहेत, पण अजित दादांसारखा दुसरा कोणीही नाही…!”

           

ही ओळी केवळ एका नेत्याविषयीची भावनिक हाक नाही; ती महाराष्ट्राच्या राजकारणात निर्माण झालेल्या पोकळीची कबुली आहे. ही पोकळी एखाद्या व्यक्तीच्या अनुपस्थितीची नसून, एका राजकीय शैलीच्या, एका ठाम आवाजाच्या आणि एका निर्भीड नेतृत्वाच्या लोपाची आहे. ‘Miss you दादा…’ हे उद्गार जितके वैयक्तिक वाटतात, तितकेच ते सार्वजनिक मनोवृत्तीचे प्रतिनिधित्व करतात.

             

अजित पवार हे नाव महाराष्ट्राच्या राजकारणात केवळ सत्तास्थानाशी जोडलेले नव्हते; ते निर्णयक्षमता, प्रशासकीय पकड आणि स्पष्टतेचे प्रतीक होते. बारामतीचा आवाज हा भौगोलिक नव्हता. तो राज्यव्यवस्थेच्या केंद्रापर्यंत पोहोचणारा, अनेकदा अस्वस्थ करणारा; पण दुर्लक्षित करता न येणारा असा आवाज होता. तो आवाज आजही ऐकू येतो, मात्र त्यातील ठसका, धार आणि राजकीय आत्मविश्वास पूर्वीसारखा जाणवत नाही.ही वस्तुस्थिती नाकारता येणार नाही.

             

 लोकशाहीत नेतृत्व म्हणजे केवळ पद नव्हे; ते लोकांशी असलेले नाते असते. अजित पवार यांची राजकीय ओळख ‘कुटुंब’, ‘घराणे’ किंवा ‘वारसा’ यापलीकडे जाऊन काम करणारा नेता अशी होती. पाणीप्रश्न, सिंचन, सहकार आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था या विषयांवर ते भावनिक भाषणांपेक्षा आकडे, फाईल्स आणि अंमलबजावणी यांवर भर देत. त्यामुळेच त्यांचा दरारा भाषणातील आवाजात नव्हे, तर निर्णयांनंतर जमिनीवर दिसणाऱ्या बदलांत होता.

          

आज राजकारणात नेत्यांची कमतरता नाही. भाषणे आहेत, घोषणा आहेत, समाजमाध्यमांवर सततची उपस्थिती आहे. पण नेतृत्वाची वजनदार उपस्थिती मात्र कमी भासते. अजित पवार यांची शैली थेट होती—कधी कधी कठोर वाटणारीही; पण ती स्पष्ट होती. त्या स्पष्टतेमुळे समर्थक नाराज होत नसत आणि विरोधक दुर्लक्ष करू शकत नसत. आजच्या राजकारणात मात्र संभ्रम, शब्दाळूपणा आणि भूमिका बदलण्याची सहजता वाढताना दिसते.

           

बारामतीचा असणारा रांगडा आवाज एका तालुक्यापुरता मर्यादित नव्हता. तो आवाज राज्याच्या धोरणांमध्ये हस्तक्षेप करणारा, सत्ताधाऱ्यांना प्रश्न विचारणारा आणि गरज पडल्यास स्वतःच्या पक्षालाही अस्वस्थ करणारा होता. आज तो आवाज मवाळ झाल्याची,कधी कधी दबलेल्याची जाणीव होते. यामागे राजकीय गणिते, बदलती समीकरणे आणि काळाची अनिश्चितता असू शकते. मात्र जनतेला आठवतो तो निर्भीड अजितदादा जो कुणाला खुश करण्यासाठी नव्हे, तर निर्णय घेण्यासाठी ओळखला जात होता.

लोकसत्तेच्या परंपरेत व्यक्तिपूजा टाळली जाते; पण नेतृत्वाच्या गुणवत्तेची नोंद घेणेही तितकेच आवश्यक असते. अजित पवार यांचे योगदान नाकारता येणार नाही; तसेच त्यांच्या राजकारणातील विरोधाभासही दुर्लक्षित करता येणार नाहीत. तरीही, आजच्या राजकीय वातावरणात त्यांच्या अनुपस्थितीची जाणीव का होते, याचे उत्तर एकच ठामपणा.

            

“कित्येक येथील नेते आहेत, पण अजित दादांसारखा कोणीही नाही,” हे वाक्य म्हणूनच अर्थपूर्ण ठरते. कारण संख्या नेतृत्व निर्माण करत नाही; धार निर्माण करते. आज महाराष्ट्राच्या राजकारणाला त्या धारदार आवाजाची, प्रश्न विचारणाऱ्या वृत्तीची आणि निर्णयक्षम नेतृत्वाची गरज आहे. ‘Miss you दादा…’ हा उद्गार शेवटी भावनिकच आहे. पण तो भावनेपलीकडे जाऊन एक प्रश्न उपस्थित करतो.आजच्या राजकारणात रुतबा का हरवत चालला आहे? दरारा का टिकत नाही? आणि लोकांचा आवाज इतका क्षीण का वाटतो?

                

कदाचित उत्तर नेतृत्वाच्या शैलीत दडलेले आहे. आणि म्हणूनच, अजित पवार यांची आठवण ही केवळ व्यक्तीची नाही; ती एका काळाची, एका राजकीय आत्मविश्वासाची आणि बारामतीतून घुमणाऱ्या त्या ठाम, रांगड्या आवाजाची आहे.

जो आवाज आपल्यातून जणू कायमचा निघून गेलेला आहे.ज्याचे दुःख शब्दात मांडण्याच्या पलीकडचे आहे.